Je maakt je vijver winterklaar door bladeren en bodemvuil te verwijderen, de waterwaarden te controleren en je vijvertechniek voor te bereiden op kou. Ook de verzorging van planten en het voeren van vissen vragen in het najaar aandacht. Begin voordat de eerste vorst aanbreekt, zodat je de werkzaamheden rustig kunt uitvoeren. Met deze checklist bereid je jouw vijver stap voor stap voor op de winter.
Wanneer moet je je vijver winterklaar maken?
Begin in het najaar, wanneer de bladeren vallen en de watertemperatuur daalt. Vaak is dat rond oktober. Wacht met de grotere onderhoudswerkzaamheden niet tot het water al sterk is afgekoeld. Kijk daarbij naar de omstandigheden in jouw vijver. Een beschutte vijver koelt anders af dan een ondiepe vijver op een open plek. Met een vijverthermometer volg je de werkelijke watertemperatuur. Die is ook belangrijk voor het aanpassen van het voeren: een zonnige herfstdag betekent niet automatisch dat het vijverwater weer warm is.
1. Verwijder bladeren, slib en afgestorven plantenresten
Haal gevallen bladeren, takjes en afgestorven plantendelen uit de vijver voordat ze zich op de bodem ophopen. Bij de afbraak van organisch materiaal wordt zuurstof verbruikt en raakt het water extra belast.
Gebruik een schepnet voor drijvend vuil en controleer de skimmer regelmatig als je die hebt. Verwijder opgehoopt bodemvuil waar nodig met een vijverstofzuiger. Werk zorgvuldig, zodat je zo min mogelijk vuil door het water verspreidt.
Staan er bomen in de buurt? Span dan een vijvernet voordat de grootste bladval begint. Bevestig het stevig en haal opgevangen bladeren regelmatig weg, zodat het net niet door het gewicht in het water zakt. Zo blijft de vijver na de schoonmaak langer schoon.
2. Verzorg en bescherm je vijverplanten
Verwijder afstervende bladeren en plantendelen die in het water terechtkomen. Je hoeft de beplanting niet volledig terug te knippen. Stevige, gezonde oeverplanten kunnen ook in de winter beschutting bieden aan kleine dieren.
Welke bescherming nodig is, verschilt per plant. Winterharde soorten kunnen doorgaans buiten blijven, mits ze op een geschikte plek en diepte staan. Vorstgevoelige soorten hebben soms een vorstvrije overwinteringsplek nodig. Alleen dieper zetten is dus niet voor iedere plant voldoende.
3. Controleer de waterwaarden van je vijver
Test het vijverwater voordat de winter begint. Helder water vertelt namelijk niet of de waterkwaliteit ook geschikt is voor je vissen. Met een watertest krijg je inzicht in onder andere:
- pH: de zuurgraad van het water.
- KH: de carbonaathardheid, die helpt om de pH stabiel te houden.
- GH: de totale hardheid van het water.
- Ammonium/ammoniak en nitriet: waarden die extra aandacht vragen bij problemen met de biologische verwerking van afvalstoffen.
- Nitraat: een aanvullende aanwijzing voor de belasting van het vijverwater.
Noteer de resultaten, zodat je latere metingen ermee kunt vergelijken. Wijkt een waarde af? Onderzoek dan de oorzaak voordat je middelen toevoegt. De juiste aanpak hangt samen met onder meer de visbezetting, voeding, filtering en het water waarmee je de vijver bijvult.
4. Maak je vijverpomp, filter en UV-C winterklaar
Controleer vóór de vorst welke onderdelen kunnen blijven draaien en welke bescherming nodig hebben. Voor een kleine siervijver kan een andere aanpak gelden dan voor een koivijver met een uitgebreide filterinstallatie.
Vijverpomp en leidingen
Controleer de vijverpomp op vervuiling en kijk de aansluitingen na op lekkages. Besteed ook aandacht aan leidingen, kranen en slangen die boven de grond liggen. Een vorstbestendige pomp betekent niet dat alle aangesloten onderdelen tegen bevriezing kunnen.
Vijverfilter en filtermateriaal
De vijverfilter van een koivijver moet ook in de winter in de meeste gevallen 24 uur per dag blijven doordraaien. Koi produceren namelijk ook bij lagere temperaturen afvalstoffen, zelfs wanneer ze nauwelijks of niet eten. Het biologische filter blijft daarom nodig om deze afvalstoffen te verwerken en de waterkwaliteit te behouden.
Verwijder opgehoopt vuil volgens de onderhoudsinstructies, maar laat het biologische filtermateriaal zoveel mogelijk met rust. Zorg dat de doorstroming en beluchting behouden blijven en bescherm de vijverfilter en de aangesloten leidingen tegen bevriezing.
UV-C-installatie
Een UV-C-lamp die wordt gebruikt tegen groen water kan in de winter vaak uit, omdat de algengroei afneemt. Of dat voor jouw installatie passend is, hangt af van het gebruik en de omstandigheden. Let er wel op dat uitschakelen de behuizing en het kwartsglas niet tegen vorst beschermt.
5. Stem het voeren af op de watertemperatuur
Als het water afkoelt, worden koi doorgaans minder actief en neemt hun behoefte aan voer af. Verminder de hoeveelheid en voer alleen wanneer de vissen het aangeboden voer daadwerkelijk opnemen.
Gebruik voer dat geschikt is voor de gemeten watertemperatuur. Sommige voeders zijn ontwikkeld voor koudere omstandigheden, terwijl andere bedoeld zijn voor warmer water. Volg daarom de temperatuurgrenzen en voeradviezen op de verpakking. Er is geen enkele stoptemperatuur die bij ieder voer en iedere vijversituatie past. Heb je een voerautomaat? Controleer dan altijd de instellingen.
6. Bescherm je vijver tegen vorst en zorg voor gasuitwisseling
Voorkom dat een vijver met vissen langdurig volledig afgesloten raakt door ijs. Via een open plek kunnen gassen worden uitgewisseld met de buitenlucht. Een geschikte ijsvrijhouder of beluchter kan helpen om zo’n opening te behouden.
Stem de plaatsing van de beluchting af op de diepte en inrichting van de vijver. Verander bij een koivijver niet zomaar de beluchting van het biologische filter of de bodemdrains; die kan onderdeel zijn van de werking van het complete systeem.
Tip! Ligt er al ijs? Sla het niet kapot! De schokken kunnen vissen verstoren. Maak zo nodig voorzichtig een opening door plaatselijk ijs te laten smelten, bijvoorbeeld met een pan warm water op het ijs. Giet geen kokend water rechtstreeks in de vijver.
Waar moet je extra op letten bij een koivijver?
Bij een koivijver hangen voeding, waterkwaliteit, filtering en beluchting nauw met elkaar samen. Ook wanneer de vissen minder eten, blijft het belangrijk dat de installatie past bij de belasting van de vijver. Een algemene tip om alle apparatuur uit te zetten is daarom geen geschikt uitgangspunt.
Loop vooral de kwetsbare onderdelen na: bovengrondse leidingen, filterbakken, spoelleidingen en aansluitingen. Bespreek bij een complexe installatie welke onderdelen moeten blijven werken en welke je veilig kunt uitschakelen. Zo voorkom je dat een aanpassing aan één onderdeel gevolgen heeft voor de rest van het systeem.
- 44 m³. Koivijver
- 2 Grote kijkramen
- Van Rooij Koi (Filtreau) Combi Drum Inline 50/65
- AquaForte DM-Vario 50.000
- 40 m³ koivijver
- Van Rooij Koi (Filtreau) Combi Drum 50/70
- 2x FlowFriend junior 40.000
- Mountain Tree filtermedia
Wat blijf je tijdens de winter controleren?
Na de voorbereiding blijft een regelmatige controle nodig. Bekijk of de pomp en beluchting werken, het waterniveau op peil blijft en er geen lekkages of verstoppingen ontstaan. Controleer bij vorst ook de ijsvorming en de blootgestelde onderdelen van de installatie. Blijf daarnaast de watertemperatuur volgen en meet de waterwaarden, zeker wanneer je blijft voeren of veranderingen aan de installatie hebt gedaan. Vergelijk nieuwe meetresultaten met eerdere waarden. Zo merk je veranderingen eerder op en kun je gericht handelen.
Advies over jouw vijver in de winter
De juiste wintervoorbereiding hangt af van jouw vijver, vissen en technische installatie. Bij Van Rooij Koi denken we graag met je mee over de onderdelen die aandacht nodig hebben, van voeding en waterkwaliteit tot filtering en vorstbescherming. Neem contact op of kom langs in de winkel. Met informatie over je vijver en foto’s van de installatie kunnen we gerichter met je meekijken.